Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2009 r. w sprawie formy opieki medycznej sprawowanej nad kobietą w ciąży stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), upoważniającego ministra właściwego do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, formy opieki medycznej sprawowanej nad kobietą w ciąży oraz wzór zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego sprawowanie tej opieki.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw – obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży będzie stosował się od dnia 1 listopada 2009 r.

Do tego czasu, (tj. do 1 listopada 2009 r.) przedmiotowy zasiłek jest wypłacany bez konieczności przedstawiania zaświadczenia o pozostawaniu kobiety w czasie ciąży pod opieką lekarza.

Zasadniczym celem wprowadzenia tego przepisu jest zmotywowanie kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Dane na temat liczby porad udzielonych kobietom w ciąży do 10 tygodnia ciąży, do 14 tygodnia ciąży oraz powyżej 14 tygodnia ciąży wskazują, że tzw. „wczesna zgłaszalność” (w pierwszym trymestrze ciąży) kształtuje się na poziomie 40-60 % - w zależności od regionu.

Oczekuje się, że wprowadzona regulacja prawna, uzależniająca uzyskanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka od jak najwcześniej podjętej profilaktyki, przyczyni się do zwiększenia świadomości zdrowotnej kobiet, pozwoli na prawidłowy monitoring ciąży i na szybkie podjęcie działań profilaktycznych bądź leczniczych w przypadkach występowania powikłań lub zagrożeń we wczesnej ciąży. Oczekuje się także, że spowoduje to ograniczenie liczby zgonów okołoporodowych, zmniejszenie odsetka wcześniactwa oraz noworodków urodzonych z niską masą urodzeniową.

Art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) mówi:
„Art. 16. 1. Świadczeniobiorcy na podstawie ustawy nie przysługują:
1) orzeczenia o zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz inne orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane na życzenie świadczeniobiorcy, jeżeli nie są one związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku, jeżeli nie są wydawane dla celów pomocy społecznej, orzecznictwa o niepełnosprawności, uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka”.

Zgodnie z przytoczonym przepisem ustawy, kobieta po urodzeniu dziecka lub w czasie ostatniej wizyty przed porodem, powinna poprosić o wystawienie przedmiotowego zaświadczenia lekarza, który odbierał poród, bądź lekarza prowadzącego ciążę.
Przedmiotowe zaświadczenie otrzymuje od lekarza bezpłatnie, a obowiązkiem lekarza (na podstawie dostępnej dokumentacji dotyczącej faktu pozostawania kobiety w czasie ciąży pod opieką lekarską) jest wystawienie takiego zaświadczenia.
Nie ma przy tym znaczenia, czy będzie to lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, czy praktykujący prywatnie. Przepis nie określa również specjalizacji lekarza wystawiającego zaświadczenie. Nie ma również znaczenia, czy lekarz wypisze w całości to zaświadczenie samodzielnie, czy tylko wypełni przygotowany, wydrukowany wcześniej np. ze strony internetowej wzór zaświadczenia.
Nie znajduje uzasadnienia żądanie od kobiety, aby sama dostarczyła lekarzowi druk zaświadczenia.
Przedmiotowe rozporządzenie Ministra Zdrowia wraz ze wzorem zaświadczenia lekarskiego jest opublikowane na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia: www.mz.gov.pl
w zakładce legislacja - akty prawne po konsultacjach społecznych – rozporządzenia.