Mobilne Logo Ministerstwa Zdrowia

25.01.2017

Profilaktyka raka szyjki macicy

---

Dzięki Programowi profilaktyki raka szyjki macicy liczba kobiet, które zgłaszają się na badania cytologiczne wzrosła z 12,7% w 2006 r. do 42,11% w 2015 roku. W Polsce nowotwory złośliwe szyjki macicy powodują 3,8% zgonów nowotworowych u kobiet. 

Program profilaktyki raka szyjki macicy

Narodowy Fundusz Zdrowia realizuje program, w ramach którego raz na 3 lata finansuje badania cytologiczne, skierowane do kobiet w wieku 25-59 lat. To właśnie w tej grupie wiekowej odnotowano najwyższe ryzyko umieralności i zachorowalności z powodu raka szyjki macicy.

Badania profilaktyczne w populacjach objętych skryningami znacznie obniżają ryzyko zgonu z powodu choroby nowotworowej. Badania przesiewowe przeprowadzane są wśród osób zdrowych, żeby wykryć chorobę w jej wczesnym, bezobjawowym stadium.

W efekcie realizacji Programu profilaktyki raka szyjki macicy zgłaszalność na badania cytologiczne wzrosła z 12,7% w 2006 r. do 42,11% w 2015 r.

Zgłoszenia kobiet w wieku 25–59 lat na badania cytologiczne w 2015 roku

Populacja Program profilaktyki raka szyjki macicy AOS RAZEM
Województwo Liczba Liczba % Liczba % Liczba %
Dolnośląskie 250 662 48 507 19,35% 41 004 16,36% 89 511 35,71%
Kujawsko-pomorskie 177 562 34 092 19,20% 50 749 28,58% 84 841 47,78%
Lubelskie 177 041 34 808 19,66% 32 907 18,59% 67 715 38,25%
Lubuskie 87 546 19 559 22,34% 23 584 26,94% 43 143 49,28%
Łódzkie 209 517 40 634 19,39% 40 503 19,33% 81 137 38,73%
Małopolskie 283 939 54 610 19,23% 50 703 17,86% 105 313 37,09%
Mazowieckie 457 396 76 278 16,68% 117 422 25,67% 193 700 42,35%
Opolskie 87 254 18 842 21,59% 8 935 10,24% 27 777 31,83%
Podkarpackie 178 833 36 452 20,38% 44 175 24,70% 80 627 45,09%
Podlaskie 100 832 22 443 22,26% 15 058 14,93% 37 501 37,19%
Pomorskie 195 110 45 712 23,43% 54 582 27,97% 100 294 51,40%
Śląskie 400 613 91 244 22,78% 64 073 15,99% 155 317 38,77%
Świętokrzyskie 103 493 20 242 19,56% 18 042 17,43% 38 284 36,99%
Warmińsko – mazurskie 123 148 34 180 27,76% 26 621 21,62% 60 801 49,37%
Wielkopolskie 296 791 39 773 13,40% 116 952 39,41% 156 725 52,81%
Zachodniopomorskie 146 173 38 910 26,62% 17 969 12,29% 56 879 38,91%
POLSKA 3 275 910 656 286 20,03% 723 279 22,08% 1 379 565 42,11%

 

Badania cytologiczne można wykonywać zarówno w ramach programu, jak i Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej. W 2015 r. liczba zgłoszeń na badania cytologiczne wyniosła:

  • Program profilaktyki raka szyjki macicy: 20,03%
  • Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna: 22,08%

W 2016 r. liczba zgłoszeń na badania cytologiczne w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy wyniosła 20,50%. Pełne dane będą dostępne na przełomie lutego i marca 2017 roku.

 

Kobiety mają możliwość wykonywania badań również prywatnie. Niestety Ministerstwo Zdrowia nie dysponuje danymi dotyczącymi tych badań.

 

Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych

W ramach realizacji Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, działania dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy zostały podzielone na trzy priorytety:

  1. Promocja zdrowia i profilaktyka nowotworów – działania, które mają zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat chorób nowotworowych. Mają również zachęcić Polki do przesiewowych badań cytologicznych.
  2. Profilaktyka wtórna, diagnostyka oraz wykrywanie nowotworów – działania, które zapewniają wysoką jakość diagnostyki nowotworów, takie jak kontrole świadczeniodawców, którzy wykonujących badania przesiewowe.
  3. Edukacja onkologiczna – szkolenia m.in. dla lekarzy, położnych i diagnostów laboratoryjnych, którzy realizują Program profilaktyki raka szyjki macicy.

Za działania promocyjne odpowiada Biuro Prasy i Promocji Ministerstwa Zdrowia. Natomiast kontrole i szkolenia prowadzi Centralny Ośrodek Koordynujący (Centrum Onkologii w Warszawie).

 

Epidemiologia raka szyjki macicy

Nowotwory szyjki macicy są poważnym problemem onkologicznym w krajach rozwijających się, gdzie diagnozuje się 85% przypadków spośród 500 tys. zachorowań na świecie. Rak szyjki macicy powoduje około 13% zachorowań na nowotwory u kobiet. Najwyższe ryzyko zachorowania obserwuje się w Afryce i Ameryce Południowej.

Zachorowalność w Polsce

Rak szyjki macicy zajmuje szóste miejsce wśród zarejestrowanych nowotworów u kobiet w Polsce. Nowotwory złośliwe szyjki macicy stanowią 3,5% zachorowań.

Umieralność w Polsce

Nowotwory złośliwe szyjki macicy powodują 3,8% zgonów nowotworowych u kobiet ( siódma przyczyna zgonów nowotworowych).

Badania przesiewowe mają przede wszystkim zmniejszyć:

  • umieralność,
  • zachorowalność,
  • koszty leczenia.

Warunkiem ich skuteczności są:

  • masowość,
  • długoterminowość,
  • wysoka jakość.

Podstawy prawne i źródła danych

  • Uchwała nr 208 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na lata 2016-2024 pod nazwą „Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych” (M.P. poz. 1165, z późn. zm.)
  • Wytyczne zawarte w Rekomendacji Rady Unii Europejskiej z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie badań przesiewowych [Council Recommendation of 2 December 2003 on cancer screening (2003/878/EC)].
  • Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe w Polsce w 2014 r.

Refundacja

Zapoznaj się z zasadami refundacji i ustalania poziomu odpłatności. Sprawdź najnowszą listę leków refundowanych. Skorzystaj z informatora o lekach refundowanych.

---
czytaj więcej
powrót do góry