Mobilne Logo Ministerstwa Zdrowia

05.05.2016

Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną

---

5 maja obchodzimy Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Niepełnosprawność intelektualna to zaburzenie rozwojowe, które objawia się obniżeniem funkcji intelektualnych. Często wiąże się to z z trudnościami w nauce, porozumiewaniu się, wykonywaniu prostych czynności dnia codziennego oraz uzyskiwaniu kompetencji społecznych.

Wdrożenie na wczesnym etapie życia dziecka odpowiednich działań psychopedagogicznych stymulujących jego rozwój może pomóc mu w osiągnięciu niezależności i samodzielności w dorosłym życiu.

Dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną mają pełne prawo – na równi z innymi osobami ubezpieczonymi – do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które obejmują zapobieganie chorobom, wykrywanie chorób, leczenie oraz zapobieganie pogłębianiu się niepełnosprawności.

Świadczenia opieki zdrowotnej skierowane do dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną realizowane są również przez lekarza dentystę, pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej, położną podstawowej opieki zdrowotnej oraz pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną.

Obok problemów zdrowotnych i rozwojowych, które występują w ogólnej populacji dzieci i młodzieży w wieku szkolnym (np.: choroby zakaźne wieku rozwojowego, choroby infekcyjne, wypadki i urazy) u uczniów niepełnosprawnych mogą występować problemy wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności oraz współistniejące z zaburzeniami warunkującymi niepełnosprawność (np. wady wrodzone, choroby genetyczne). Dlatego uczniowie niepełnosprawni mogą wymagać dodatkowych świadczeń zdrowotnych i pielęgnacyjnych w czasie nauki w szkole, wykonywanych przez pielęgniarkę, np. systematycznej kontroli zażywania leków, opieki w czasie napadu drgawek, zmiany pieluchy itp. Z tego względu, przepisami prawa określono, że świadczenia pielęgniarki albo higienistki szkolnej obejmują również sprawowanie opieki zdrowotnej nad uczniami z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnością, w tym realizacje świadczeń pielęgniarskich oraz wykonywanie zabiegów i procedur leczniczych koniecznych do wykonania u ucznia w szkole.

Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania, aby osoby z niepełnosprawnością intelektualną – zarówno dzieci, jak i dorośli – miały zapewnioną właściwą opiekę zdrowotną.

Osobom z niepełnosprawnością intelektualną przysługuje nieodpłatnie szeroki zakres świadczeń opieki zdrowotnej dostosowanych do rodzaju i stopnia nasilenia niepełnosprawności. O wyborze rodzaju diagnostyki, leczenia oraz rehabilitacji w indywidualnych przypadkach decyduje każdorazowo zespół lekarzy oraz specjalistów (m.in. psycholog, logopeda, fizjoterapeuta) sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobą z niepełnosprawnością intelektualną.


Zagadnienia dotyczące niepełnosprawności są ujęte w programach kształcenia przedyplomowego lekarzy. Programy te uwzględniają treści dotyczące indywidualnego podejścia do pacjenta oraz prawidłowej komunikacji z pacjentem.

Zgodnie z nowymi standardami kształcenia kwestia komunikacji z pacjentem poruszana jest w ramach studiów na kierunku lekarskim w ramach kształcenia z zakresu nauk behawioralnych i społecznych z elementami profesjonalizmu.

Dyplom lekarza uzyskuje absolwent studiów  na kierunku lekarskim, który w zakresie kompetencji społecznych:

  • potrafi nawiązać i utrzymać głęboki i pełen szacunku kontakt z pacjentem,
  • kieruje się jego dobrem, stawiając je na pierwszym miejscu,
  • przestrzega tajemnicy lekarskiej i praw pacjenta

– przy czym w równym stopniu dotyczy to pacjentów niepełnosprawnych i w pełni sprawnych.

W zakresie wiedzy absolwent kierunku lekarskiego m.in.:

  • zna aktualny stan wiedzy na temat społecznego wymiaru zdrowia i choroby, wpływu środowiska społecznego (rodziny, sieci relacji społecznych) i nierówności społecznych na stan zdrowia oraz społeczno-kulturowych różnic i roli stresu społecznego w zachowaniach zdrowotnych i autodestrukcyjnych;
  • rozumie znaczenie zdrowia, choroby, niepełnosprawności i starości w relacji do postaw społecznych, konsekwencje społeczne choroby i niepełnosprawności oraz bariery społeczno-kulturowe oraz zna aktualną koncepcję jakości życia uwarunkowaną stanem zdrowia;
  • rozumie znaczenie komunikacji werbalnej i niewerbalnej w procesie komunikowania się z pacjentami oraz pojęcie zaufania w interakcji z pacjentem;

Natomiast w zakresie umiejętności absolwent kierunku lekarskiego m.in. uwzględnia w procesie postępowania terapeutycznego subiektywne potrzeby i oczekiwania pacjenta wynikające z uwarunkowań społeczno-kulturowych.

Również w trakcie szkolenia podyplomowego realizowanego w ramach szkolenia specjalizacyjnego lekarze i lekarze dentyści pogłębiają wiedzę i umiejętności z zakresu kompetencji społecznych nabyte w ramach studiów na kierunku lekarskim i lekarsko-dentystycznym przydatne do leczenia osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Lekarz i lekarz dentysta w czasie szkolenia specjalizacyjnego kształtuje i rozwija postawę etyczną oraz doskonali kompetencje zawodowe, a w szczególności:

  • kierowanie się w swoich działaniach nadrzędną zasadą dobra chorego;
  • respektowanie społecznie akceptowanego systemu wartości oraz zasad deontologicznych;
  • umiejętność podejmowania decyzji oraz gotowość wzięcia odpowiedzialności
    za postępowanie swoje i powierzonego sobie zespołu;
  • umiejętność właściwej organizacji pracy własnej i harmonijnej współpracy w zespole;
  • umiejętność nawiązywania relacji z pacjentem oraz rodziną i opiekunem pacjenta,
    z poszanowaniem godności osobistej oraz zróżnicowania kulturowego, etnicznego
    i społecznego;
  • znajomość psychologicznych uwarunkowań relacji lekarz-pacjent;
  • umiejętność przekazywania informacji o stanie zdrowia, rokowaniach i postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym.

 


Obecnie kształcenie przeddyplomowe na kierunku lekarskim odbywa się na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa (Dz. U. z 2012 poz. 631). Przepisami powyższego rozporządzenia objęte są osoby, które rozpoczęły studia w roku akademickim 2012/2013 lub rozpoczną studia w latach kolejnych.

Nowo opracowane programy kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (tj. specjalizacje, kursy kwalifikacyjne i kursy specjalistyczne) zatwierdzone przez ministra zdrowia, zawierają treści kształcenia, które przygotowują pielęgniarki i położne w ramach kompetencji społecznych do „szanowania godności i autonomii pacjenta bez względu na jego wiek, płeć, niepełnosprawność, orientację seksualną oraz pochodzenie narodowe i etniczne”

Ponadto w ramach szkoleń specjalizacyjnych w dziedzinie pielęgniarstwa: rodzinnego, pediatrycznego, opieki długoterminowej, psychiatrycznego dla pielęgniarek, pielęgniarki zdobywają wiedzę i umiejętności przydatne do udzielania świadczeń zdrowotnych w tych dziedzinach pielęgniarstwa, również w stosunku do osób z niepełnosprawnością intelektualną.

W roku bieżącym planuje się dofinansowanie minimum 19 edycji szkoleń specjalizacyjnych w ramach ww. dziedzin pielęgniarstwa dla łącznej liczby 475 pielęgniarek.

W ramach środków unijnych realizowane były projekty ukierunkowane na polepszenie jakości życia m.in. osób z niepełnosprawnością intelektualną. Dzięki unijnemu dofinansowaniu w placówkach przeprowadza się więcej różnorodnych zajęć terapeutycznych i rehabilitacyjnych. Ułatwiony jest także dostęp do nowoczesnych form terapii zajęciowej, a pomieszczenia, w których się one odbywają zostały przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Obecnie w ramach Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009-2014 realizowane są trzy projekty w tym zakresie:

Poprawa jakości opieki nad osobami niesamodzielnymi, z zaburzeniami psychicznymi i niepełnosprawnymi intelektualnie-Filia ZOLiRM w Owińskach

całkowita wartość projektu: 21 602 600 zł (kwota dofinansowania stanowi 80% całkowitej wartości projektu)

Projekt obejmuje remont i rozbudowę Oddziału Opiekuńczo-Leczniczego Psychiatrycznego w Owińskach – filia Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego i Rehabilitacji Medycznej SPZOZ w Poznaniu wraz z zakupem sprzętu medycznego. W projekcie przewidziano pełne zabezpieczenie potrzeb osób niepełnosprawnych.

Transgraniczna Akademia Psychiatrii Aktywnej

Całkowita wartość projektu: 11.635.865,00 zł, w tym dofinansowanie – 9.308.692,00 zł

Projekt zakłada m.in.:

  • rozbudowę Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego;
  • zakup sprzętu  na potrzeby działalności placówki;
  • organizację Spartakiad dla osób z zaburzeniami psychicznymi z Polski, Litwy i Rosji;
  • uruchomienie Punktu Wsparcia i Informacji dla pacjentów z zaburzeniami  psychogeriatrycznymi i ich rodzin;
  • szkolenia personelu placówki.

Poprawa samodzielności osób niepełnosprawnych poprzez kompleksową rehabilitację – projekt wzorcowy organizacji pozarządowej w sektorze ochrony zdrowia

Całkowita wartość projektu: 4.950.732 zł, w tym dofinansowanie – 3.960.586 zł

Projekt adresowany jest do osób przewlekle chorych, niepełnosprawnych, w tym z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, dziecięcym porażeniem mózgowym i innymi niepełnosprawnościami. Projekt będzie realizowany na obszarze centralnej i północno-wschodniej części województwa pomorskiego w tym na całym terenie Trójmiasta.

Głównym celem przedsięwzięcia jest zwiększenie dostępu do usług zdrowotnych świadczonych na rzecz osób najbardziej potrzebujących – osób niepełnosprawnych, niesamodzielnych.

Poza ofertą terapeutyczną, projekt przewiduje szkolenia dla rodziców, opiekunów, terapeutów na co dzień wspierających osoby niepełnosprawne

Projekt zakłada również przebudowę części budynku, w którym znajduje się Ośrodek Wczesnej Interwencji Wspomagania Rozwoju w Gdańsku, a także zakup sprzętu rehabilitacyjnego i terapeutycznego.

Szwajcarsko-Polski Program Współpracy

Ponadto, w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy wsparto inicjatywę w zakresie pomocy społecznej – w 33 domach pomocy społecznej i 10 placówkach opiekuńczo-wychowawczych w województwie świętokrzyskim, lubelskim, małopolskim i podkarpackim. Ze wsparcia skorzystały ogółem 43 jednostki organizacyjne pomocy społecznej, w tym znacząca liczba placówek, które zajmują się osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Łączne wsparcie dla placówek realizujących projekty w ramach obszaru tematycznego „ochrona zdrowia” wyniosło ok. 65 mln zł.

Ministerstwo Zdrowia refunduje 192 leki we wskazaniu „Choroby psychiczne lub upośledzenia umysłowe”. Wskazanie określone w ten sposób obejmuje następujące rozpoznania:

  • zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi;
  • zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem środków (substancji) psychoaktywnych;
  • schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe;
  • zaburzenia nastroju (afektywne);
  • zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną;
  • zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi;
  • zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych;
  • upośledzenie umysłowe;
  • zaburzenia rozwoju psychicznego (psychologicznego);
  • zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym;
  • zaburzenia psychiczne bliżej nieokreślone (BNO).

W zakresie zaopatrzenia pacjentów w refundowane wyroby medyczne przepisy nie rozróżniają czy niepełnosprawność pacjenta jest fizyczna czy intelektualna. Pacjentowi (w tym także z niepełnosprawnością intelektualną) w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje refundacja wyrobów medycznych. Wśród refundowanych wyrobów medycznych znajdują się m.in.: protezy kończyn, ortezy, kule, wózki inwalidzkie, aparaty słuchowe, cewniki, materace przeciwodleżynowe, środki absorpcyjne (np. pieluchomajtki, pieluchy, podkłady, itd.)

Refundacja danego leku lub wyrobu medycznego przysługuje wtedy, gdy lekarz zdiagnozuje u pacjenta schorzenie, które zawiera się w zakresie wskazań.

Refundacja

Zapoznaj się z zasadami refundacji i ustalania poziomu odpłatności. Sprawdź najnowszą listę leków refundowanych. Skorzystaj z informatora o lekach refundowanych.

---
czytaj więcej
powrót do góry